GÜRÜLTÜ’NÜN TOPLUM SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

GÜRÜLTÜ’NÜN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 

Sehir yasaminda Gürültüden yani yüksek sesten herkes sikayetcidir fakat toplumda gurultunun insan sagligina yikici etkileri konusunda henuz yeterli bilinc olusturulamamistir. Cevresindeki yuksek sesleri iyilestirmek yerine gurultuden sakinmak icin insanlar bireysel cozum arayisina girmektedir, ornegin dis mekanla baglantiyi kesmek icin pencerelerini kapatmayi sesin devami durumunda evin daha sessiz odasi varsa orayi kullanmayi, yada daha az sessiz bir cevreye tasinmayi dusunmektedir. Fakat herkes daha az sessiz bir cevreye tasinmayi ekonomik yonden karsilayamayabilir, yada kendi evi ile guclu baglari bulunmasindan dolayi yeni bir cevrede yasamanin getirecegi zorluga katlanmak guc gelebilir. Gunumuzde butun dunya devletlerini etkisi altina alan pandemi dolayisiyla insanlar evlerinde daha fazla vakit gecirmek zorundadir hatta islerinide artik evlerden yuruten insanlarin sayisida gun gectikce armaktadir. Bu durumda cevresel gurultunun yasam kalitesini dusurdugu ve insan sagligina ve is verimine negatif etkileri goz ardi edilmemeli ve toplumsal farkindalik yaratmak icin gurultu konusunda bilgilendirici yayinlarla Sessiz ve huzurlu cevre bilincine katki icin tum bireylerin ve yerel yonetimlerin bu konuda duyarli davranmasi gurultu kirliligi ile mucadeledenin basarisini artiracaktir.

GÜRÜLTÜ kelimesi oldukça geniş bir yelpazede ele alinmaktadir, ama kisaca gurultunun tanimini yapacak olursak bazi bilimsel calismalarda gurultu su sekilde tanimlanmistir; ‘İnsan ve toplum üzerinde olumsuz etki yapan ve istenmeyen seslere gürültü denmektedir. Belirgin bir yapısı olmayan, içerdiği öğelerle kişiyi bedensel veya psikolojik olarak etkileyebilen ses düzeni olarak tanımlanmaktadır. Fazla gürültülü ortamda bulunma iç kulaktan başlayarak önemli işitme kayıplarına neden olmaktadır. Ayrıca uyku bozuklukları, uyuyamama, stres, stres sonucunda istemik kalp rahatsizligi, isine odaklanamama, ogrencilerde dikkat daginikligi ve anksiyete, iş yapabilme yeteneğinde azalmaya da yol actigi arastirma yazilarina konu olmustur. Gürültü bir yandan insanların işitme fonksiyonlarını olumsuz etkilerken diğer yandan da vücut işlevlerinin de olumsuz olarak etkilenmesine neden olmaktadır. Bu olumsuz etkiler en belirgin olarak işitme organını etkiler ve akustik zedelenme ya da travma, geçici eşik kaybı ve kalıcı eşik kaybına neden olabilir. Başlangıçtaki etki işitme yorgunluğu olarak tanımlanmaktadır ve bu sesin şiddeti ve yoğunluğu arttıkça işitme yorgunluğu da artar. Tek bir ses birbirinden ayrı iki ses olarak algılanabilmektedir. Ses ardı çınlama, uğultu gibi belirtiler verebilir. İnsan kulağı 20-2000 Hertz arasındaki sesleri duyar. Bu açıdan gürültünün sağlığı olumsuz etkileyen ses düzeyi olarak tanımlanması da mümkündür. “[1]

Gelismekte olan ülkelerin sehir toplumunda en sık rastlanan yükselerek devam eden gurultu ve yuksek seslerin özellikle insan sagligina olumsuz etkisi cok fazladir. Uçaklarin gectigi alanlarda, taşıt araçlarında, Insaat yapilan yerlerde, isyerlerine yakin bolgelerde, sokak hayvanlarin yoğun yasadigi yerlerde ve konutlarda ses yalitimin yetersizligi durumlarinda gurultu cevresel sartlara bagli olarak sitrese ve insan sagligininin bozulmasina neden olur. Bunlara ek olarak yolda yuksek sesle telefon konusmasi yapan kisilerin seslerine maruz kalmak yada yuksek sesle sohbet-tartisma yapan kisilerin gurultusune maruz kalmak, trafik gürültüsünun yogun oldugu yerlerde yasamak, anaokulu-kres-okul cocuklarinin gurultusune maruz kalan bolge yakininda yasayanlar bu gurultu kirliliğinden etkilenmektedirler ve gurultunun insanlarin vucut sagligi ve ruh sagligini uzerinde yikici etkileri görülmektedir. Yuksek seslerin yada baska deyisle ses kirliliginin insan sagligina zararlari konusunda henüz toplumda bilinç olusmamistir ve gurultu olağan halde gorulmekltedir ve henüz gurultunun hangi saglik sorunlarina  yol actigi toplum tarafından cok fazla bilinmemektedir. Gurultunun insan sagligina etkilerine kisaca birkaç ornek verecek olursak sunlari söyleyebiliriz. Ornegin, işitme kaybi, dikkat daginikligi-isine odaklanamama, calismada verimsizlik, uyku problemleri, hamilelikte dusuk kilolu bebek dunyaya getirme ve uykusuzluk sonucunda kendini yorgun hissetme, anxiety ve sitres sonucuna bagli olarak istemik kalp hastaligina yol acmasi gibi toplum sagligini ve yasam kalitesini bozan etkileri görülmektedir.

Kulak 0-140 dB arası sesleri algılamaktadır. 120 dB değerinde kulakta rahatsızlık olur, 125-13 dB arası sesler kulakta belirgin ağrı nedenidir. 140 dB değerinde ise ağrı, kulak zarı yırtılması gibi etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bu kulakta kalıcı zararların ortaya çıkması anlamına gelmektedir. Uzun süreli olarak bu seslerin izlenmesi kalıcı sağırlıklara neden olabilmektedir. [2]Yuksek ve gunboyunca devam eden seslerin işitme kaybından başka önemli saglik problemlerine yol actigida uzmanlar tarafından üzerinde durulan önemli konulardan biridir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ YIKICI ETKİLERİ 

Yüksek sesin insanlar uzerinde fiziksel ve psikolojik etkileri vardir, WHO arastirmasina gore bu olumsuz etkileri soyle siralayabiliriz.

1. Kişileri huzursuz eder, sitrese neden olur ve bunun sonucunda istemik kalp rahatsizliklari gorulur.

2-Kan basinci üzerine olumsuz etkileri gorulur, tansiyon yukselmesine yol acar.
3-Sözel iletişimi engeller.
4- Çalışma etkinliğini azaltır, bas agrisi ve gerginlige yol acar.

4. Uykuda rahatsız eder, uyku bozukluguna yol acar ve uykuya dalmayi güçleştirir,
5. İşitme kayibina yol açar.
6. Davranış bozukluklarına neden olabilir. (Ani Sinirlenme, heyecanlanma) 

7. Karakter değişikliklerine neden olabilir,  cabuk sinirlenme ve kızgınlığa yol açar.

8-Kasitsiz kazalara yani istenmeden yapilan kazalara sebebiyet verir.

-SESIN KISILER UZERINDE ETKISINI BELIRLEYEN FAKTORLER:
1. Sesin şiddetinin artması oranında ve surekli devaminda davranış üzerindeki etkisi ve saglik üzerindeki olumsuz etkisi artar. 

2. Sesin etkileme süresi uzadıkça etkisi daha belirgin hale gelir. Kişiler gürültüye kısa süre dayanabilirler. Ancak belirli süreden sonra etki belirgin olarak kişinin vücut sagligi ve ruhsal sagligini bozacak sekilde ortaya çıkar. 

3. Kişilerin gürültüyü kontrol edebilmeleri, şiddetini azaltabilmeleri etkisini büyük oranda azaltır. 

4. GÜRÜLTÜ STANDARTLARI-(Desibel oranlari.)

Ek – 4: Değişik Kullanım Alanlarının Kabul Edilebilir Ses Basıncı Düzeyleri. ” Kabul edilebilir desibel: Leq (dBA) “[4]

– Özel büro (uygulamalı) 50 – Genel büro (yazı, hesap 

-Konut-Dinlenme Alanları – Tiyatro salonları 25 

-Otel-Restoran 35

-Sağlık Yapıları-Hastaneler 35

– Konferans salonları 30 

-Eğitim Yapıları – Okul, Derslikler, laboratuvarlar 45 

 “Genellikle 500, 1000 ve 2000 Hz frekanslarda ortalama 25 dB değerine karşılık gelmektedir. Bu Amerikan Oftalmoloji ve Otolaringoloji Akademisinin tanımıdır.” [5]

1-“Gürültünün diğer vücut fonksiyonları üzerindeki etkisi bir çok hipofiz hormonunun gürültüden etkilenmesine bağlı olarak gürültü kan basıncını artırıcı etki yapar.” 

2-“Gürültünün performansı ileri derecede olumsuz etkileri bilinmektedir. Özellikle yanlış ve hata oranının artmasına, okul başarısının düşmesine önemli etkileri olmaktadır. Verim düşmektedir. “

3-“Gürültünün toplumsal etkilerinden en önemlisi kronik hastalıkların oluşum mekanizmasındaki yeridir. Bazi arastirmalar da gürültü etkisi altında kalındığında çok sayıda hipofiz hormonunun salgılandığı belirlenmiştir. İnsanda gürültü etkisine bağlı olarak ACTH artmaktadır. Buna bağlı olarak adrenal kodeksten kortizol salınımı yükselirken bunun sonucunda kan şeker seviyesinde yükselme, vücut bağışıklık sisteminde azalma gibi değişiklikler, vasküler sistem üzerinde adrenalin ve noradrenalin etkisinde artım gözlendigi belirtilmistir.

4-“Toplumsal gürültünün azaltılmasında kişisel koruyuculardan çok gürültünün kaynağında azaltılmasını ya da oluşan gürültünün konutlara ve işyerlerine ulaşmasını engelleyecek önlemler gerekmektedir.”[6

GÜRÜLTU KIRLILIGINDE ÇEVRESEL KONTROL; Sehir hayatinda gurultu kirliliği ile mücadelede cevresel kontrole onem vermek ve yerel yönetimlerin bu sorunu yönetim programina yerlestirmesi toplum sagliginin yararinadir, ayrica gurultu kirliliği ile mücadeleyi bireylerin üzerine birakmamasi da toplum da baris ve huzurlu bir ortama zemin oluşturur. Gurultu kirliligininde diğer cevre kirlilikleri gibi ele alinmasinda fayda vardir. Ne yazikki gurultu kirliligi diger cevre sorunlarindan (su kirlili ve hava kirliligi gibi) sonra ikincil onemde gorulmekte ve gereken cozum arayisi ve onem verilmemektedir. Bu konuda  üzerinde onemle durulmasi gereken en önemli adım kişilerde gürültünun sagliga zararlari konusundaki  bilincin yaratılmasıdır ve önlemlerin herkes tarafından uygulanmasi saglanmalidir, cunku cogu toplumlarda gürültünün sağlık sorunu olarak algilanmadigi yada saglik sorunu olarak algilansada yeterli değildir, bu sorunun cozumu için yerel yönetim ve toplumun birlikte calismasi ve daha yasanilir huzurlu bir cevrenin saglikli, basarili ve mutlu toplumun kapilarini acacagi bilinci yerleştirilmelidir. Kişilerin toplu olarak karşı çıkmaları gereken bazi gurultuler yerel yönetimlerce ele alinmalidir. Örnegin, satıcıların yüksek sesle bağırması , araba gurultusu, tamirat yada inşaat gurultusu, okulda cocuklarin ve calisanlarin gurultusu, konutlarda komsu gurultusu, sokak kopeklerinin gurultusu, acik alanda yuksek sesle telefon muhabbeti vb. gibi gürültüler kimi toplumlarda olağan ve gürültü düzeyine katkıları algılanmayan sorunlar durumundadır. Fakat butun bu seslerinde sureklilik durumunda insan sagligi uzerinde tahribat yaptigi ‘health.gov.au’ nun yayininda ‘cevre gurultusunun sagliga etkisi’ baslikli yazisindada belirtilmektedir. Bu nedenle daha anaokulu ve ilkokuldan başlanarak gürültünün çevre kirliligi icerisinde degerlendirilmesi, onemli bir öge olarak ele alinmasi ve sağlıkla ilgili olumsuz etkileri işlenmek zorundadır. Ülkemizde çevre sağlık, Trafik ve Okuma dersi bu açıdan oldukça yararlı bir uygulama olmuştur, fakat bu gurultu kirliliğine karsi bilincin olusturulmasi icin bu egitimin ailede ve anaokullarindan baslatilmasi ağaç yasken eğilir atasözümüze atfen daha yararli görülmektedir. “Ilerleyen yaslardada Liselerdeki Sağlık Bilgisi Dersi bunun pekiştirilmesinde yardımcı olacak içeriğe sahiptir ” (Dergipak).

Kentlerde gürültü kirliliği tüm toplum bireylerinin katılımını gerektiren önemli bir sorun haline gelmiştir. Trafik araçlarının kornaları, fren ve motor sesleri, belli bir zamani olmaksizin yapilan tadilat yada inşaat gurultusu, sokak kopeklerinin  gurultuleri, anaokullarindaki ve okullardaki  cocuklarin gurultuleri ve anaokullarinin, etud merkezlerinin artarak mahalle aralarinda acilmasi toplum üzerinde gurultu sitresi olusmasina neden olmaktadır ve bu durumun toplum sagligini etkilediği görülmektedir.

Kentte gürültünün önlenmesinde en büyük faktör eğitimdir. Bu eğitim anaokulu-ilkokuldan başlayarak tüm örgün eğitimde ve toplumun bireylerine yönelik olarak sürdürülmek zorundadır. Öğrencilerin okul içerisinde-okul disinda ve kapalı ortamlarda gürültüye neden olacak davranışlarından kaçınmaları giderek toplum davranışı haline gelecektir, bu konuda oncelikle eğitimcilerin bilinçlendirilmesinde fayda görülmektedir.[7]

Gürültü ile mucadelede asagidaki onlemleri sayabiliriz;

1-Aşırı trafik yüküne sahip olan yolların kenarında yapılacak ağaç perdeleme, özel tahta perdeleme sistemleri, söz konusu yollardaki gürültünün yaşama alanlarına ulaş masını engelleyecektir. Klakson yasağı ile ilgili hükümler uygulanmalıdır. Hastane, okul, konut bölgelerinde gereksiz klakson sesi yayanlar cezalandırılmalıdır.

2- Aşırı gürültü yapan, ses çıkaran iş yerlerinde gürültüyü kaynağında kesici önlemler üzerinde durulmalı, başarılamaması durumunda gürültünün çevreye yayılmasını engelleyici önlemler alınmalıdır.

3-Konutlarda ses yalitimina onem vermek ayricada gûrültüye neden olucak davranislardan kacinmak, ornegin; yuksek sesle muzik ve Tv dinlemek, yuksek sesle telefonda konusmak yada konusurken ses volumunu yukseltecek sekilde davranip cevreyi rahatsiz etme durumlarindan kacinmak da mucadelede etkili olan yontemlerdir.

4-Sokak hayvanlarinin sokaklardan alinarak sehir disinda uygun bakim yerlerine alinmasi içinde calismalar yapilmalidir, bu konuda yerel yönetimlerin gerekli yasal düzenlemeler için devletin gerekli birimleriyle isbirligi içinde olmasi gerekmektedir. 

5-Özel Anaokulu-kres, Özel etud merkezleri yada cafe, restaurant vs. gibi isyerlerinin mahalle arasinda acilmasina izin verirken etrafli olarak incelenmesi ve o cevrede yerlesmis toplumun sagligini olumsuz etkilemesi durumunda gerekli yasal islemlerin baslatilmasi da gurultu kirliligi ile mucadelede etkili olacaktir.

Gurultu ile mücadelede gunumuzde bazi yasal düzenlemeler mevcuttur bu düzenlemelerde bazi maddelerden ornekler vermek bu konuya katki sagliyacaktir. Ayrica ülkemizde yayinlanan resmi gazete de bu konuda gerekli bilgiler bulunmaktadir. “Gürültü kirliliğinin azaltılması için etkili denetim, gerekli alt yapının (gürültü ölçüm cihazı, ekipman vb.)temini, ayrıca, insanların huzurunu, beden ve ruh sağlığını gürültü ile bozmayacak çevrenin geliştirilmesi amacı ile mevzuatın uygulanmasına yardımcı olmaktır” (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010).

MEVZUATIN YAPILMASINI BELİRLEDİĞİ KONULAR ICIN BAZI ORNEKLER: [8]

1. Fabrika, atölye, işyeri, eğlence yeri, hizmet binaları, konutlar ve ulaşım araçlarında gürültünün en aza indirilmesi için gerekli önlemler alınır. (Çevre Kanunu, Md. 14) 

2. Gürültü veya bağrışmayla veya başka bir alet çalarak gürültülü bir şekilde meslek ve sanat icrası ile halkın huzur ve rahatını bozmak yasaktır. (Türk Ceza Kanunu, 546, Polis Vazife ve Selahiyet Tüzüğü, 15) 

3. Yerleşim bölgelerinde yapıların içinde gürültüden rahatsızlığı ve sağlığın bozulmasını önlemek için yeni yapılacak yapılarda ve eski yapıların büyük onarımında yapı elemanlarında dış ve iç duvar döşeme, tavan ve çatıda ses yalıtımları mülk sahip lerince yapılır. (Gürültü Kontrol Yönetmeliği, 11/10) 

4. Sanayi yapıları veya işyeri sahiplerinin açma izni alırken çevreye gürültü yayma açısından önlem almaları (Gürültü Kontrol Yönetmeliği, (14) .

5. Kişilerin huzur ve sükununu, beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde yönetme likte belirlenen standartlar üzerinde gürültü çıkarılması yasaktır. (Çevre Kanunu, 14) 

GÜRÜLTÜ ÍLE SORUMLU BİRİMLER VE GÖREVLERİ [9]

. Gürültü kontrolü, konusunda ilgili kuruluşlar arasında koordinasyon sağlamak görevi Çevre Bakanlığına verilmiştir. (Gürültü Kontrol Yönetmeliği, 5/2) 

 ISLETME, TESIS VE ISYERLERI ICIN CEVRESEL GURULTU KRITERLERI [10]

 – Gürültüye hassas kullanımları etkileyebilecek şekilde yakınında, bitişiğinde, altında veya üstünde faaliyetini sürdüren; her bir işyeri, atölye, imalathane ve benzeri işletmelerden hava yoluyla çevreye yayılan veya ortak bölme elemanları, ara döşemeler, tavan veya bitişik duvarlar aracılığıyla hassas kullanımlara iletilen çevresel gürültü seviyesi Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 5 dBA’dan fazla aşamaz.

  -Radyo, televizyon, müzik seti ve her türlü müzik aletlerini çok ve orta derecede hassas kullanımların bulunduğu alanlar ile toplu taşıma araçlarında çalmak yasaktır.

2000 yılından sonra yapılan ilköğretim okulları önemli ölçüde TSE standartlarına göre yapılmış ve bina ve yalıtım kalitesi artmıştır. Buna rağmen gürültü düzeyi standartların üzerindedir (Akar ve Gündüz; 2016). Sonuç olarak bütün bu yöntemlerin yeterli düzeyde etkili olabilmesi için Insanın eğitimi gereklidir. Çünkü hem yapı içi, hem de yapı dışı gürültülerin oluşmasında insan faktörü önemlidir (Şerefhanoğlu,1991). 

Ayrica ozel anaokulu ve etud merkezi adi altinda sokak aralarinda acilan Özel okullarin TSE standardına gore ve yalitim kalitesine uymayan yapilarda faaliyet göstermeleri ve cevreye duyarsiz olmalarindan dolayi cevre sakinlerinin sikayetlerini hâkli cikarmaktadir ve sakin bir mahallenin huzurunu kacirdigi da gozlenmektedir hatta her gecen gun daha fazla okul cocuklarinin gurultusu konusunda sikayet ve tartisma gazete sayfalarina, sosyal medya platformlarina yansimaktadir. Ornegin, BBC Turkcenin haberine gore, “Hollanda’da bir ilkokula, çocukların çok gürültü yaptıkları şikayeti üzerine, okulun oyun alanını kapatma talimatı verildi.

GÜRÜLTÜ BÍLÍNCÍ YARATILMASI ILE ILGILI NASIL BIR EGITIM PROGRAMI UYGULANABILIR.

Gurultu butun insanlarin ortak sorunudur. Oncelikle gurultu bilincinin olusmasinda okullarin rolu buyuktur ve ogretmenlerin bu konuda daha duyarli olmalari cevreye duyarli bireyler yetismesi acisindan onemlidir.” İnsanlar gürültülü ortamlarda seslerini yükselterek konuşma eğilimindedir. Bunu otomatik olarak yaparlar. Konuşma ve tartışma tonuna öğretmenlerin ozellikle dikkat edip düzeltmeleri gereken davranış biçimlerindendir” ( Güler ve Çobanoğlu, 1994). [11]

Insanlarin Konusurken ses kirliliği oluşturmayacak sekilde ve çevreyi rahatsız etmeyecek frekansta iletişimini saglamasi, müzik dinlerken kulaklık kullanmasi, Arabalarin motor bakimlarinin yapılarak gürültü seviyesi en aza indirilmesi, sokak hayvanlarinin mahalle aralarindan toplatilmasi, okullarin çevreye gurultu yaymama konusunda hassasiyet gostermeleri ve denetlenmeri, konutlarda ve is yerlerinde gurultu izolasyonu yapilmasi ve gurultusuz bir yasam biciminin insanlarin sagligina ve is verimine katkisi vurgulanmalidir. Ayrica, gurultunun gelip geçici birsey olmadigi gurultulu ortamda bulunmanin vücut sagligini psikolojik ve fiziksel olarak bozduğu bununda toplum sagligi acisindan önemli olduğu görülmektedir.

“Gürültünün sağlık sorunu olarak algılanması ve ondan korunmak için önlemlerin alınması yeterli olmayabilir, bunun icin kişilerde gürültü bilincinin oluşturulması gerekmektedir. “Buda eğitimle mümkün olacaktır. Okula başlayan öğrencilere gürültü ile ilgili eğitimler verilerek, okul içerisinde ve çevresinde gürültüye neden olacakları davranışlardan kaçınmaları ve gürültülü ortamlarda bulunmamaları gerektiği öğretilmeli alınabilecek önlemlerden bahsedilmeli, gürültünün sağlık üzerine olumsuz etkileri anlatılmalıdır. Sadece çevreden gelen gürültünün değil, kendi oluşturacakları gürültünün de zararlı etkileri olduğu vurgulanmalıdır. Bu davranışlarının sürekliliğinin sağlanması ve toplumsal davranış haline getirilmesinde katkıda bulunulmalıdır. Bununla ilgili bir araştırmada saptanan veriler bunu doğrulamaktadır.” [12]” 

Sonuc olarak sunu soyleyebiliriz ki, ses kirliliği simdiye kadar fazla onemsenmemis yada insanlar sikayetlerini bireysel cabalariyla çözmeye calismislardir. Gunumuze geldiğimizde hala gurultu yapanlarin yada gurultulu işletmelerin kendilerini hâkli cikarma ugrasisinda olmalari gözlenmektedir. Oysa bu sorunun toplum sagligini bozduğunun bilincinin herkes tarafından içselleştirilmesi ve bu doğrultuda eğitimlerin artirilmasinda fayda vardir. 

BBC Turkcenin haberine gore, “gürültü, stresin artmasına da yol açabiliyor. Ses dalgalarının duygusal tepkiler ve anıların oluşumuyla ilişkilendirilen amigdalayı harekete geçirdiği düşünülüyor, bu da stres hormonlarının salınmasına yol açıyor. Bu süreç biz uyurken bile oluşabilir. Sessizliğin ise tam tersi bir etkisi var. Beyindeki ve vücuttaki gerginliğin azalmasını sağlıyor. ‘Heart’ (Kalp) dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, 2 dakikalık sessizliğin rahatlatıcı olarak bilinen müzikten bile fazla sakinleştirici etkisi var. Hatta sessizlik beyinlerimizin gelismesini saglayabilir.”

Gürültünün uyku üzerine olumsuz etkileri.

REFERANSLAR:

[1]https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/css19.pdf

[2]https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/css19.pdf

[3]https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/css19.pdf

[4]https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/css19.pdf

[5]https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/css19.pdf

[6]https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/321136

[7]https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/css19.pdf

[8]https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/css19.pdf

[9]https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/06/20100604-5.htm

[10]https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/06/20100604-5.htm

[11]https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/321136

[12]https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/321136

https://www.who.int/ceh/capacity/noise.pdf?ua=1

https://slideplayer.biz.tr/slide/9138282/

https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/06/150619_vert_fut_isitme_kaybi

https://www.bbc.com/turkce/haberler-47286368

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-48929581

Bu konuya gosterdiginiz ilgi icin tesekkur ederim!

Published by Minerva's Wings

Welcome my blog! I started this blog to share my experiences about learning and teaching.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: